Trợ lý sức khỏe của gia đình bạn KIỂM TRA TRIỆU CHỨNG

Khủng hoảng tuổi lên hai – Khóc lóc, ăn vạ và còn hơn thế nữa

Cả cha mẹ và bác sĩ nhi khoa thường nhắc về thời kỳ “khủng hoảng tuổi lên hai” của trẻ. Đây là một giai đoạn phát triển bình thường của trẻ đánh dấu bằng những cơn tức giận, lì lợm, cứng đầu, khóc lóc, ăn vạ ở nhiều mức độ khác nhau. 

Trẻ có thể trải qua giai đoạn này ngay cả khi chưa thổi nến mừng sinh nhật 2 tuổi. Nó có thể diễn ra từ khi trẻ 18 tháng đến 30 tháng tuổi. 

Những cơn tức giận có thể vẫn tiếp tục xảy ra sau khi con bạn tròn 3 tuổi, nhưng tần suất sẽ giảm đi. 

Tại sao trẻ lại khủng hoảng ở độ tuổi này?

Trong giai đoạn này, con bạn bắt đầu nhận thức và phát triển cả về thể chất và tinh thần, nó có thể biểu hiện bắt đầu từ: 

  • Bắt đầu biết đi
  • Nói chuyện (bi bô)
  • Có ý kiến về thế giới quan quanh trẻ
  • Hiểu hơn về cảm xúc và cách bộc lộ cảm xúc
  • Hiểu một chút về việc chia sẻ, thứ tự lần lượt (chia sẻ đồ chơi, bạn chơi xong thì đến mình…)

Con bạn sẽ muốn khám phá môi trường xung quanh theo cách riêng của chúng, nhưng vì các kỹ năng nói, bộc lộ cảm xúc vẫn chưa phát triển đầy đủ, con bạn sẽ dễ cảm thấy thất vọng, cáu kỉnh vì những gì chúng muốn nói, muốn thể hiện không được biểu lộ một cách đầy đủ. 

Những dấu hiệu cho thấy con bạn đang bước vào giai đoạn khủng hoảng tuổi lên hai

Bạn sẽ không thể biết được nếu chỉ nhìn vào tờ giấy khai sinh, giai đoạn này có thể bắt đầu sớm, cũng có thể bắt đầu muộn tùy từng trẻ. 

Một số biểu hiện có thể giúp bạn nhận biết được như: 

Tức giận, cáu kỉnh

Cơn tức giận có thể dao động từ rên rỉ nhẹ đến cáu kỉnh, lầm bầm, tức giận đập phá lung tung. Kèm theo đó là khóc lóc, gầm gào kèm theo các hành động như đấm, đá, cắn, ném đồ. 

Cơn giận dữ có thể dao động từ rên rỉ nhẹ đến khủng hoảng cuồng loạn toàn diện. 

75% những cơn giận dữ ở trẻ từ 18 – 60 tháng kéo dài dưới 5 phút và nó phổ biến ở cả trẻ trai và gái. 

Trái tính trái nết

Mỗi ngày, con bạn đều trải nghiệm và tiếp thu thêm những kỹ năng mới. Việc con bạn muốn kiểm tra những kỹ năng đó là điều tự nhiên. Điều này dẫn đến trẻ sẽ “học – thử” nhiều hơn, làm trái những thứ chúng từng thấy ổn để kiểm tra xem làm khác thì có sao không. Ví dụ như việc nắm tay để băng qua đường, giúp chúng mặc quần áo hay leo lên cầu trượt, chơi đồ chơi… 

Khi con phát triển độc lập hơn, chúng bắt đầu khăng khăng muốn tự làm nhiều hơn dù cơ thể chưa có khả năng hoàn thành việc đó. Con bạn cũng có thể đột nhiên thay đổi quyết định, muốn bạn giúp đỡ ở những thứ mà chúng đã tự làm được trước đó rồi. Ví dụ trước đó trẻ có thể tự ăn, nhưng giờ lại khăng khăng muốn bạn phải làm điều đó. 

Thay đổi tâm trạng

Một phút trước con bạn còn hạnh phúc, yêu thương đong đầy quay ra quay vào đã bắt đầu la hét, khóc lóc, khó ở. Đó là phản ứng phụ của việc thất vọng khi bản thân muốn làm mọi thứ mà kĩ năng thì còn thiếu. 

Liệu đó chỉ là khủng hoảng bình thường hay dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe tâm thần tồi tệ hơn?

Làm thế nào để biết khi con bạn chỉ đang trải qua thời kỳ khủng hoảng tuổi lên hai hay có thể là dấu hiệu của một tình trạng sức khỏe tâm thần nghiêm trọng hơn?

Các dấu hiệu bạn nên để ý đến bao gồm: 

  • Giận dữ liên tục (hơn một nửa thời gian trẻ thức) là cáu kỉnh, đánh, đá, cắn hoặc các hình thức bạo lực thể chất khác đối với cha mẹ, ông bà, người chăm sóc
  • Cáu kỉnh đến mức tự làm bản thân bị thương
  • Thường xuyên cáu gắt, từ 10 – 20 lần mỗi ngày, mỗi lần kéo dài phải đến nửa tiếng hoặc hơn. 

Khi nào cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ?

Nếu đơn giản chỉ là khủng hoảng tuổi lên hai thì đó là điều bình thường, nhưng nếu bạn quan sát và cảm thấy hành vi của trẻ vượt ngoài khoảng chịu đựng, không thể kiểm soát thì bạn nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ nhi. 

Một vài dấu hiệu cảnh báo bao gồm:

  • Trẻ thu mình lại, không muốn giao tiếp, gây sự chú ý với bất kì ai
  • Không tiếp xúc, trao đổi qua ánh mắt với cha mẹ, người chăm sóc
  • Cực kì hung hăng, hiếu chiến
  • Có nhiều hành vi bạo lực thể chất với bản thân và người xung quanh

Những yếu tố nguy cơ có thể khiến trẻ trở nên hung hăng hơn bao gồm:

  • Mẹ uống rượu khi mang thai
  • Chứng kiến, sống trong môi trường bạo lực

Có phải tất cả trẻ em đều trải qua giai đoạn này không?

Hầu hết trẻ em từ 18 đến 3 tuổi, đều ít nhiều trải qua giai đoạn này. Trẻ đang học để phát triển độc lập, hình thành tính tự lập nên cũng là dễ hiểu khi những quan điểm và mong đợi của trẻ có thể không giống với những kì vọng của bạn. 

Tuy nhiên, một số trẻ không có quá nhiều sự tức giận, cáu kỉnh, đặc biệt là với những trẻ phát triển khả năng ngôn ngữ sớm hơn, vì nó giúp trẻ thể hiện bản thân rõ ràng hơn, giảm bớt sự thất vọng và cũng ít cáu hơn. 

Thời kỳ này kéo dài trong bao nhiêu lâu?

Thời kỳ này có thể kéo dài đến năm trẻ 3 tuổi, nhưng đến khi 4 tuổi, trẻ thường đã phát triển kĩ năng ngôn ngữ, vận động đủ để thể hiện bản thân, giao tiếp với mọi người, hiểu sự hướng dẫn và có thể làm theo sự chỉ dạy của cha mẹ, giáo viên từ đó cũn bớt hung hăng, cáu kỉnh hơn. 

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng 20% trẻ 2 tuổi có ít nhất 1 cơn giận dữ một ngày, trong khi trẻ 4 tuổi thì chỉ có 10% trẻ gặp tình trạng này. 

Gợi ý giúp gia đình và bé cùng vượt qua thời kỳ khủng hoảng

  1. Giữ lịch trình ăn và ngủ của trẻ đều đặn. Khi trẻ đói hoặc mệt, buồn ngủ thì cũng dễ cáu gắt, bực mình hơn.  
  2. Khen ngợi khi trẻ thực hiện những điều bạn hướng dẫn và lờ đi với những hành vi bạn không ủng hộ
  3. Không đánh, không quát mắng, để trẻ sống trong môi trường không bạo lực
  4. Đánh lạc hướng trẻ khi có thể, cho trẻ thấy một cái gì đó vui, thú vị khi trẻ đang rên rỉ, nhiễu, mè nheo
  5. Giữ các quy tắc đơn giản và đưa ra lời giải thích ngắn gọn cho hành vi của trẻ. Ví dụ nói với trẻ bố mẹ cần nắm tay con khi qua đường vì bố mẹ không muốn xe đâm vào làm con đau. 
  6. Hãy để trẻ có sự kiểm soát nhất định, tự đưa ra quyết định bằng việc cung cấp lựa chọn cho trẻ. Ví dụ bạn có thể nói “Hôm nay đi học con muốn mặc áo màu xanh hay màu vàng?”
  7. Đảm bảo môi trường quanh trẻ được an toàn, tránh để trẻ bị vấp, ngã
  8. Đừng nhượng bộ, đặt giới hạn và giữ sự nhất quán khi đối xử cho trẻ. Nghĩa là nếu con bạn cáu giận khi bạn đang ở tiệm tạp hóa vì bạn không mua cho trẻ một thanh kẹo, hãy đưa trẻ ra khỏi tình huống đó ngay, chờ đến khi mọi việc bình tĩnh lại. Đừng nhượng bộ chỉ vì bạn đang ở nơi công cộng, bạn không phải là người đầu tiên để lại một giỏ hàng đầy đồ giữa lối đi để chăm sóc cơn giận của con bạn đâu. 
  9. Hãy bình tĩnh. Cơn giận của trẻ rồi sẽ qua, đếm đến 10 hoặc hít một hơi thật sâu hay làm bất cứ điều gì để giữ cho bạn thật bình tĩnh. 

Benhgi.vn chỉ cung cấp thông tin và không thay thế chuyên môn bác sĩ. Hãy liên hệ với các cơ sở y tế để có được chẩn đoán và phương án điều trị từ bác sĩ.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *